Amerikada təhsil

 

Amerika təhsil sistemi

.

İlk Amerika məktəbi XIII əsrdə müstəmləkə dövründə yaradılmışdır. 1635-ci ildə açılan Boston Latın Məktəbi ABŞ-da həm ilk dövlət məktəbi, həm də ən qədim məktəbdir.

XVIII əsrin sonlarında kənddən şəhərə köçdən sonra şəhərləşmənin artması ilə təhsildə “metropoliten təcrübəsi” yaşanmağa başladı. Sənayenin inkişafı ilə peşə təhsili sahəsində də addımlar atılıb. Amerika cəmiyyəti multikultural quruluşa malik olduğundan və təhsildə müxtəlif ehtiyaclara cavab vermək üçün “multikultural təhsil” həyata keçirilir. Bu təhsil tətbiqinin məqsədi Amerika cəmiyyətini təşkil edən müxtəlif dinlərə, dillərə və irqlərə malik fərdlərə və cəmiyyətlərə bərabər şəraitdə təhsil vermək idi.

1957-ci ildə SSRİ-nin kosmos səyahətində uğurundan sonra ABŞ-da təhsil və təlimin genişləndirilməsi əsas məqsəd olmaqdan çıxdı. Bu günə qədər ABŞ-ı təhsildə bərabər imkanların təmin edilməsində ən uğurlu ölkə hesab etmək olar. Bu tarixdən sonra təhsil və məktəb sistemləri anlayışında bəzi dəyişikliklər baş verdi. Çünki Amerika SSRİ-nin kosmosda başlatdığı yarışdan geri qalmadı və ilk dəfə 1961-ci ildə Aya kosmik gəmi göndərdi.

Bu müddətdən sonra təhsildə əzbər öyrənmə əvəzinə araşdırma və tənqidi düşünmə bacarıqlarının əldə edilməsinə diqqət yetirilməyə başlandı. Xüsusilə, bu qeyd olunan tarixlərdən sonra Amerika təhsili gözə çarpan bir sürət qazandı. Bu gün Amerika Birləşmiş Ştatları təhsildə (və bir çox başqa sahələrdə) qabaqcıl ölkələrdən biridir və təhsillə bağlı akademik nəşrlərin yarıdan çoxunu istehsal etmək iqtidarındadır. Əslində Amerika Təhsil Sisteminin təhsil sahəsində əldə etdiyi bu ciddi irəliləyiş nəticəsində Dewey, Bruner, Gardner, Ausebel, Bloom və s. dünya təhsil elminə daha çox pedaqoqlar gətirmişdir .

Birləşmiş Ştatların Təhsil Sistemi əsasən mərkəzləşdirilməmiş təhsil sistemidir. Məktəblərin idarə edilməsi ştatların və yerli hökumətlərin öhdəsinə buraxılır. Amerika Təhsil Sistemi təhsildə yerli hökumətlərə ötürülən bir sistemdir. Hər bir dövlətin öz təhsil sistemi daxilində düzgün təşkil etmək və fəaliyyət göstərmək hüququ var. Buna uyğun olaraq ABŞ-da nəzəri cəhətdən 50-dən çox müxtəlif təhsil sisteminin olduğunu söyləmək səhv olmaz.